Współpraca z influencerem to świetny sposób na promocję marki, ale tylko jeśli zrobisz to zgodnie z prawem. Wysyłasz produkty? Wymagasz postów? Zadbaj o umowę i oznaczenie reklamy. Brak formalności może skończyć się karą od UOKiK. Zobacz, jak bezpiecznie prowadzić współpracę z influencerem i chronić swój biznes.
Influencer marketing a prawo – kto ponosi odpowiedzialność?
Wielu przedsiębiorców nie zdaje sobie sprawy, że współpraca z influencerem podlega rygorystycznym regulacjom prawnym. Nawet jeśli zapłata przybiera formę barteru (np. w postaci przesłanych ubrań czy kosmetyków), a ustalenia były „na słowo”, odpowiedzialność prawna za błędnie oznaczoną reklamę może spaść nie tylko na influencera, ale także na firmę.
W oczach prawa brak pisemnej umowy nie oznacza braku stosunku prawnego. Jeśli influencer otrzymuje jakąkolwiek korzyść za publikację treści, to publikacja ta – zgodnie z przepisami – może zostać uznana za reklamę, a jej nie oznaczenie – za naruszenie przepisów o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.
Umowa – zamiast ustnych ustaleń
Zawarcie pisemnej umowy to absolutna podstawa każdej współpracy z influencerem – nawet jeśli mamy do czynienia z jednorazową promocją lub formą barteru. Brak formalizacji to nie tylko ryzyko nieporozumień, ale też potencjalna odpowiedzialność prawna za działania drugiej strony.
Z influencerem można zawrzeć:
- umowę o dzieło – gdy zależy Ci na konkretnym efekcie (np. post, film, stories),
- umowę zlecenia – przy dłuższej współpracy o charakterze ciągłym opartym na precyzyjnym działaniu (np. regularna promocja marki przez kilka miesięcy).
Bez względu na rodzaj umowy, dokument powinien być precyzyjny, kompletny i jednoznaczny. Powinien jasno określać:
- Dane stron, w tym: imię, nazwisko lub nazwę firmy influencera, NIP, REGON (jeśli prowadzi działalność), adres i dane kontaktowe. Warto również wskazać, czy influencer działa jako firma, freelancer czy np. przez agencję.
- Kanały komunikacji (Instagram, TikTok, YouTube, itp.),
- Szczegółowy zakres zadań influencera – określcie co ma być stworzone, jaką ma mieć formę, ile ma być materiałów i czego konkretnie mają dotyczyć.
- Obowiązkowe elementy w publikacjach (konkretne hashtagi, oznaczenia profilu marki, frazy reklamowe oraz czytelne i zgodne z prawem oznaczenie o materiale sponsorowanym),
- Zasady współpracy i akceptacji materiałów,
- Harmonogram publikacji,
- Czas dostępności treści (np. 14, 30 lub 60 dni od publikacji),
- Sposób i termin rozliczenia (faktura, umowa barterowa, rachunek do umowy cywilnoprawnej),
- Możliwość rozwiązania umowy i kary umowne.
Umowa to nie zbędny formalizm, ale Twoje podstawowe zabezpieczenie – nieudana współpraca z influencerem zarówno pod względem prawnym, jak i wizerunkowym. W razie kontroli UOKiK lub sporu z influencerem to właśnie ona stanie się Twoją linią obrony.
Nie tylko pieniądze – obowiązki wynikające z umowy barterowej
Wielu przedsiębiorców traktuje barter jako „nieformalną współpracę”. Nic bardziej mylnego – nawet jeśli influencer otrzymuje produkty zamiast gotówki, nadal mamy do czynienia z wynagrodzeniem. Oznacza to konieczność:
- zawarcia odpowiedniej umowy,
- prawidłowego oznaczenia publikacji jako reklamy,
- uwzględnienia wartości świadczenia w kontekście podatkowym (zarówno po stronie influencera, jak i firmy).
W praktyce, w umowie barterowej warto jasno wskazać: co dokładnie otrzymuje influencer, jaka jest wartość produktów oraz jak będą one traktowane przy rozliczeniu współpracy. Dobrą praktyką jest określenie, czy po zakończeniu współpracy produkty powinny zostać zwrócone (drogie urządzenia).
Prawa autorskie – komu przysługują?
Treści tworzone przez influencerów często podlegają ochronie prawnoautorskiej. Zdjęcia, filmy, teksty – wszystko to może stanowić utwór w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Dlatego bez wyraźnej zgody nie możesz swobodnie wykorzystywać tych materiałów w reklamach, na stronie internetowej czy w kampanii Google Ads.
A jeśli chcesz legalnie korzystać z tych treści, masz do wyboru dwa rozwiązania:
Przeniesienie majątkowych praw autorskich – influencer przekazuje firmie wyłączne prawo do korzystania z materiałów,
Licencja – influencer zezwala firmie na określone sposoby wykorzystania treści, np. przez 6 miesięcy, wyłącznie na stronie internetowej.
Kluczowe jest wskazanie pól eksploatacji, czyli form i miejsc, w których materiał może być używany (np. w social mediach, w reklamie internetowej, na materiałach drukowanych). Dodatkowo, jeśli chcesz modyfikować, przycinać, obrabiać lub zestawiać materiały influencera z innymi treściami – potrzebujesz zgody na tzw. prawa zależne.
Jak prawidłowo oznaczać współpracę z influencerem?
Zarówno ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, jak i praktyka UOKiK, wskazują jednoznacznie: każda forma promocji musi być oznaczona jako reklama – w sposób jasny, czytelny i jednoznaczny.
Oznaczenie współpracy musi być czytelne – hashtagi
Najczęstsze błędy przy oznaczaniu współprac:
- umieszczanie oznaczenia #reklama lub #ad na końcu długiej listy hashtagów,
- ukrywanie informacji o współpracy w komentarzach lub relacjach,
- brak jasnego wskazania nazwy marki.
Jak oznaczać współprace prawidłowo?
Stosuj jednoznaczne i widoczne sformułowania, np.:
- Płatna współpraca z marką XYZ”,
- „Reklama marki XYZ”,
- „Post sponsorowany”.
Zadbaj również o powtarzalność i widoczność oznaczenia – zarówno w treści posta, jak i w opisie filmu czy grafiki. UOKiK nie ma litości wobec praktyk, które mogą wprowadzać konsumentów w błąd.
Kto odpowiada za błędy?
Często zakłada się, że to influencer odpowiada za właściwe oznaczenie. Niestety – z perspektywy prawa odpowiedzialność ponosisz również Ty jako reklamodawca, czyli firma. I to właśnie przedsiębiorca może otrzymać karę finansową lub nakaz wstrzymania kampanii.
Dlatego w umowie zawrzyj:
- obowiązek stosowania oznaczeń zgodnych z aktualnymi wytycznymi UOKiK,
- mechanizm akceptacji treści przed publikacją,
- sankcje umowne za naruszenie przepisów (np. kara za nieoznaczenie posta jako reklamy).
Współpraca z agencją? To nie zawsze gwarancja bezpieczeństwa
Część firm korzysta z usług agencji marketingowych, które pośredniczą w kontaktach z influencerami. Warto jednak pamiętać, że to nie zwalnia firmy z odpowiedzialności – zwłaszcza jeśli to ona finalnie decyduje o treści kampanii.
Dobrą praktyką jest zweryfikowanie, czy agencja działa w imieniu influencera, czy jako pełnomocnik firmy, a także jakie postanowienia przewiduje zawarta z nią umowa – w szczególności w zakresie odpowiedzialności za prawidłowe oznaczenia oraz kwestie praw autorskich.
W razie kontroli, to Twoja firma – jako beneficjent kampanii zostanie pociągnięta do odpowiedzialności.
Kancelaria prawna a ryzyka w influencer marketingu
Współpraca z influencerem może być skutecznym i opłacalnym narzędziem promocji. Ale tylko wtedy, gdy jest legalna i dobrze uregulowana. Brak umowy, niejasne zasady publikacji, błędne oznaczenia czy niewyjaśnione kwestie praw autorskich – to nie tylko potencjalne konflikty, ale też ryzyko kar finansowych. Dlatego warto skorzystać ze wsparcia, jakie oferuje kancelaria prawna, aby zabezpieczyć interesy firmy i uniknąć kosztownych błędów.
Influencerzy, umowy, oznaczenia – działaj zgodnie z przepisami i bez ryzyka
Kancelaria prawna ANSWER wspiera marki, agencje i samych twórców w budowaniu relacji opartych na zaufaniu, zgodności z przepisami i przejrzystych zasadach. Doradzamy zarówno przy pojedynczych kampaniach, jak i długofalowych współpracach. Pomagamy m.in. w:
- przygotowywaniu i negocjowaniu umów z influencerami oraz agencjami,
- ocenie ryzyk prawnych i podatkowych w modelach barterowych i odpłatnych,
- wdrażaniu zgodnych z prawem klauzul reklamowych, oznaczeń i komunikatów,
- ochronie własności intelektualnej oraz praw do wizerunku,
- reagowaniu na naruszenia, kryzysy reputacyjne i nieuczciwe działania partnerów.
Prowadzisz kampanie z twórcami internetowymi lub planujesz współpracę z influencerem? Skontaktuj się z nami – zapewniamy bezpieczne ramy prawne dla Twojej marki
i obserwuj profil „Kancelaria Prawna ANSWER” na LinkedIn, gdzie dzielimy się praktycznymi wskazówkami i analizami trendów prawnych w marketingu
