Uzyskanie ochrony na znaki niekonwencjonalne

Kiedy słyszymy o znakach towarowych pierwszym skojarzeniem, które zazwyczaj przychodzi nam na myśl jest logo znanej marki lub jej nazwa. Okazuje się jednak, że w rzeczywistości znakiem towarowym może być prawie wszystko, pod warunkiem, że spełnia wymagania określone w przepisach.

W przypadku chęci uzyskania ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wymagania, które musi spełnić dane oznaczenie określa ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. prawo własności przemysłowej. Co istotne 16 marca 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lutego 2019 r. o zmianie ustawy Prawo własności przemysłowej implementująca do prawa polskiego postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2015/2436 z 16 grudnia 2015 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych.

Nowelizacja wprowadziła nową definicję znaku towarowego przez który należy rozumieć „każde oznaczenie umożliwiające odróżnienie towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa oraz możliwe do przedstawienia w rejestrze znaków towarowych w sposób pozwalający na ustalenie jednoznacznego i dokładnego przedmiotu udzielonej ochrony.”  

Z przywołanej definicji wynika zatem, że znakiem towarowym może być każde oznaczenie, posiadające zdolność odróżniającą, a więc przekazujące informację o pochodzeniu towaru z określonego przedsiębiorstwa oraz pozwalające na przedstawienie oznaczenia w rejestrze w taki sposób, aby można było precyzyjnie określić przedmiot ochrony. Należy przy tym zaznaczyć, że drugie z wymienionych kryteriów zastąpiło wcześniej obowiązujący wymóg graficznego przedstawienia znaku towarowego. Zmiana ta miała na celu ułatwienie rejestracji znaków niekonwencjonalnych, do których należą przestrzenne znaki towarowe, kolory i zestawienia kolorów, ruchome znaki towarowe, pozycyjne znaki towarowe, gesty stanowiące znaki towarowe, hologramy, multimedialne znaki towarowe, a także znaki towarowe dźwiękowe, smakowe, dotykowe i zapachowe. Czy zmiana ustawodawstwa rzeczywiście przyczyni się do zwiększenia ilości rejestrowanych znaków niekonwencjonalnych? O tym przekonamy się za jakiś czas.

Za to już dziś możemy zwrócić uwagę na dwa podstawowe problemy związane z rejestracją niekonwencjonalnych znaków towarowych. Po pierwsze, zgodnie z przytoczoną powyżej definicją, znak towarowy musi posiadać zdolność odróżniającą, a więc w sposób jednoznaczny wskazywać na pochodzenie towaru od konkretnego przedsiębiorcy.

Na pierwszy rzut oka trudno wyobrazić sobie, aby konkretny kolor posiadał zdolność odróżniającą, przecież wiele różnych przedmiotów może posiadać ten sam kolor. Istnieje jednak taka możliwość. Chcąc uzyskać ochronę na znak towarowy będący kolorem czy zestawieniem kolorów należy wykazać, że posiada on tzw. wtórną zdolność odróżniającą. W praktyce oznacza to, że kolor, czy zestawienie kolorów, na skutek bardzo dużej popularności towaru zaczyna konsumentom jednoznacznie kojarzyć się z konkretną marką w ten sposób uzyskując zdolność odróżniającą. Klasycznymi już przykładami takich znaków jest charakterystyczny odcień koloru fioletowego będący znakiem towarowym zastrzeżonym dla producenta czekolady, czy odcień koloru pomarańczowego zastrzeżony dla operatora sieci komórkowej.

Drugim zasygnalizowanym wcześniej problemem jest możliwość przedstawienia niekonwencjonalnych znaków towarowych w rejestrze w taki sposób, aby można było określić przedmiot ochrony i tak, aby każdy mógł się z nim bez przeszkód zapoznać. Należy bowiem pamiętać, że publikacja znaku w rejestrze musi być precyzyjna i jasna. O ile więc osiągnięcie wskazanych warunków w przypadku znaku towarowego będącego kolorem raczej nie powinno sprawiać kłopotu, o tyle w przypadku znaków zapachowych i smakowych pojawiają się liczne wątpliwości. W orzecznictwie sądów europejskich przyjmuje się, że dla przedstawienia zapachowych znaków towarowych nie jest wystarczający słowny opis znaku, próbka zapachu czy też wzór chemiczny. Dlatego też niezwykle trudno jest przedstawić w sposób jasny i precyzyjny zapachowy znak towarowy. Ta sztuka nie jest jednak niemożliwa. Najbardziej znanym zarejestrowanym zapachowym znakiem towarowym jest zapach świeżo skoszonej trawy dla oznaczenia piłek tenisowych. W odniesieniu natomiast do smakowych znaków towarowych sytuacja jest jeszcze bardziej skomplikowana. Do tej pory nie udało się w Europie zarejestrować żadnego znaku smakowego, ponieważ dotychczas nie wymyślono sposobu, który pozwoliłby przedstawić w sposób precyzyjny taki znak towarowy w odpowiednich rejestrach. Natomiast w przypadku dźwiękowych znaków towarowych problem ich przedstawienia został już rozwiązany. Przedstawienie  dźwiękowych znaków towarowych w rejestrze ma najczęściej postać zapisu nutowego lub połączenia zapisu nutowego i tekstu. Czasem do ich oznaczenia używa się także formy mapy cieplnej.

Powyższe przykłady mają na celu jedynie zobrazowanie z jakimi problemami można się spotkać próbując zarejestrować niekonwencjonalny znak towarowy. Spełnienie wymogów ustawowych nie oznacza jednak, że każdy wniosek o udzielenie ochrony zostanie rozpatrzony pozytywnie. Należy bowiem podkreślić, że w postępowaniu w sprawie udzielenia ochrony na znak towarowy Urząd Patentowy RP będzie badał w pierwszej kolejności, czy nie zachodzą bezwzględne przeszkody do rejestracji znaku towarowego określone w art. 1291 ustawy prawo własności przemysłowej, a także czy zostały spełnione wymogi formalne podania o udzielenie ochrony. Następnie, jeżeli organ nie stwierdzi występowania bezwzględnych przeszkód uniemożliwiających rejestrację znaku towarowego, umieści informację o dokonanym zgłoszeniu w Biuletynie Urzędu Patentowego RP. W terminie trzech miesięcy od daty ogłoszenia osoby zainteresowane mają prawo wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia znaku towarowego. Podstawą sprzeciwu są najczęściej tzw. względne przeszkody rejestracji znaku towarowego zawarte w art. 1321 ustawy prawo własności przemysłowej. Dopiero kiedy po przeprowadzeniu postępowania okaże się, że nie zachodzą bezwzględne ani względne (w przypadku wniesienia sprzeciwu) przeszkody do rejestracji znaku, Urząd Patentowy wydaje decyzję o udzieleniu prawa ochronnego. Należy jednak pamiętać, że przedstawiona powyżej procedura stanowi znaczne uproszczenie. W praktyce postępowanie w sprawie udzielenia ochrony na znak towarowy, zwłaszcza niekonwencjonalny, ma zdecydowanie bardziej złożony charakter.

Oczywiście prawnych aspektów związanych z rejestracją niekonwencjonalnych znaków towarowych jest znacznie więcej, a artykuł ma na celu przybliżenie kroków, jakie trzeba będzie podjąć w przypadku zarejestrowania niekonwencjonalnego znaku towarowego.

Dane kontaktowe

Kancelaria Prawna ANSWER Wojciechowski i Partnerzy

+48 61 852 45 83

+48 784 619 697

kancelaria@answer.com.pl
ul. Libelta 29A/4
61-707 Poznań
NIP: 7831669821
Konto: 30 1600 1404 1843 4058 0000 0001