E-commerce 2026: nowa odpowiedzialność sprzedawców i platform online

Nowe ramy prawne dla e-commerce

Zmiany, które wejdą w życie w 2026 roku, wynikają z przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2673, zmieniającej dyrektywę 2011/83/UE w sprawie praw konsumentów. Ustawodawca unijny wprowadził w ten sposób nowe standardy ochrony konsumentów w środowisku cyfrowym. Choć regulacja nie została przyjęta jako akt dedykowany wyłącznie rynkowi e-commerce, w praktyce będzie miała bezpośredni wpływ na sprzedaż internetową. Dyrektywa obejmuje wszystkie umowy zawierane na odległość, niezależnie od branży czy modelu biznesowego. W efekcie prawo unijne rozszerza zakres regulacji nie tylko na treść obowiązków informacyjnych, lecz również na techniczny i funkcjonalny sposób projektowania interfejsów sprzedażowych.

Ochrona konsumenta przestaje być realizowana wyłącznie poprzez regulaminy, pouczenia i klauzule umowne. Od czerwca 2026 roku obejmuje ona realne doświadczenie użytkownika. W tym dostępność funkcji, przejrzystość procesów oraz faktyczną możliwość wykonania przysługujących praw.

Odpowiedzialność przedsiębiorców działających w obszarze e-commerce obejmuje obecnie nie tylko dokumentację prawną. Przedsiębiorcy ponoszą również odpowiedzialność za funkcjonalność stron internetowych oraz aplikacji mobilnych. Przy czym nie są to zmiany „na papierze” – trzeba je przygotować zarówno prawnie jak i technicznie.

Umowy zawierane na odległość jako fundament regulacji

Nowe regulacje zostały oparte na konstrukcji umów zawieranych na odległość. Innymi słowy, chodzi o umowy zawierane bez jednoczesnej fizycznej obecności przedsiębiorcy i konsumenta, z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość, takich jak internet lub telefon.

Istotne znaczenie ma fakt, że ustawodawca unijny nie różnicuje obowiązków przedsiębiorców w zależności od skali działalności. Nowe standardy zostały nałożone zarówno na duże platformy o zasięgu międzynarodowym, jak i na mniejsze sklepy internetowe działające lokalnie.

Dotychczasowe przepisy przewidywały prawo konsumenta do odstąpienia od umowy, jednak w praktyce często miało ono charakter wyłącznie formalny. Procedury rezygnacji ukrywano w regulaminach lub uzależniano od kontaktu z obsługą klienta. Nowe regulacje mają na celu wyeliminowanie takich praktyk i zapewnienie realnej możliwości wykonania prawa odstąpienia.

E-commerce 2026: przycisk zwrotu jako obowiązkowy element interfejsu

Z perspektywy e-commerce kluczową zmianę stanowi wprowadzenie obowiązku zapewnienia w interfejsie internetowym narzędzia umożliwiającego złożenie oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Przepisy wymagają wdrożenia wyraźnie oznaczonej funkcji, powszechnie określanej jako „przycisk odstąpienia od umowy” lub „przycisk zwrotu”. Przedsiębiorca musi zaprojektować tę funkcję w sposób zapewniający jej łatwą dostępność, widoczność oraz aktywność przez cały okres, w którym konsumentowi przysługuje prawo odstąpienia od umowy.

Jednocześnie w przepisach przewidziano mechanizm potwierdzenia decyzji konsumenta o odstąpieniu od umowy. Jego celem jest wyeliminowanie ryzyka przypadkowego złożenia oświadczenia w interfejsie internetowym. Mechanizm ten ma charakter zabezpieczający, jednak nie może prowadzić do nadmiernego utrudnienia wykonania prawa konsumenckiego ani do wydłużenia procedury w sposób nieproporcjonalny.

Po złożeniu oświadczenia o odstąpieniu, przedsiębiorca ma obowiązek niezwłocznie potwierdzić jego otrzymanie. Potwierdzenie powinno zostać przekazane konsumentowi na trwałym nośniku. Powinno ono zawierać informację o otrzymaniu oświadczenia oraz o dacie jego złożenia. Celem powyższego jest zapewnienie pewności prawnej co do skuteczności odstąpienia oraz umożliwienie konsumentowi wykazania momentu wykonania przysługującego mu prawa.

Z perspektywy przedsiębiorców oznacza to konieczność modyfikacji systemów sprzedażowych, paneli klienta oraz aplikacji mobilnych. W wielu przypadkach wdrożenie nowego mechanizmu będzie wymagało ingerencji w istniejące rozwiązania IT oraz ścisłej współpracy zespołów prawnych z zespołami technicznymi.

Rozszerzony obowiązek informacyjny

Nowelizacja dyrektywy 2011/83/UE, która wejdzie w życie w ramach e-commerce 2026, istotnie rozszerza zakres obowiązków informacyjnych przedsiębiorcy przed zawarciem umowy na odległość. Zmiana ta nie polega na modyfikacji dotychczasowych zasad, lecz na dodaniu nowych, wyraźnie określonych elementów dostosowanych do realiów sprzedaży online.

Poza informacjami o warunkach, terminach i procedurach korzystania z prawa odstąpienia oraz wzorem formularza odstąpienia, przedsiębiorca ma obowiązek poinformować konsumenta o istnieniu oraz umiejscowieniu „przycisku zwrotu” w interfejsie internetowym.

Nie wystarczy samo udostępnienie tej funkcji. Konsument musi być uprzednio wyraźnie poinformowany o jej istnieniu oraz umiejscowieniu na stronie. W przypadku braku przekazania powyższych informacji przed zawarciem umowy, dany przedsiębiorca narusza nowo nałożone obowiązki informacyjne.

Wejście w życie przepisów i ryzyka naruszeń

Dyrektywę (UE) 2023/2673 przyjęto w 2023 roku i obecnie państwa członkowskie implementują jej przepisy do krajowych porządków prawnych. Ustawodawca unijny przewidział stosowanie krajowych regulacji wdrażających dyrektywę od czerwca 2026 roku.

Na obecnym etapie przedsiębiorcom pozostawiono okres przejściowy na dostosowanie procesów sprzedażowych, dokumentacji oraz rozwiązań technicznych. Zakres nowych obowiązków został już jednoznacznie określony a brak przygotowania może skutkować istotnymi ryzykami prawnymi.

Naruszenia mogą skutkować wszczęciem postępowania przez Prezesa UOKiK lub Inspekcję Handlową, a w konsekwencji także nałożeniem kar. Ponadto prawo konsumenckie przewiduje sankcje cywilnoprawne, w tym wydłużenie terminu na odstąpienie od umowy z 14 dni do 12 miesięcy oraz obowiązek ponoszenia kosztów zwrotu przez przedsiębiorcę.

Jednocześnie, w przypadku sprzedaży e-commerce prowadzonej na rynkach kilku państw członkowskich Unii Europejskiej, konieczna pozostaje każdorazowa analiza krajowych przepisów wdrażających dyrektywę. Między poszczególnymi państwami mogą bowiem występować różnice zarówno w zakresie szczegółowych obowiązków, jak i systemu sankcji. W rezultacie stosowanie jednolitego modelu zgodności nie zawsze zapewni spełnienie wszystkich wymogów prawa konsumenckiego.

Podsumowanie

Dyrektywa (UE) 2023/2673 istotnie zmienia standardy odpowiedzialności w e-commerce, przesuwając ochronę konsumenta z poziomu regulaminów na poziom faktycznego działania interfejsów sprzedażowych. Od 2026 roku kluczowe znaczenie będą miały realna możliwość odstąpienia od umowy. Istotne będzie również prawidłowe wypełnienie rozszerzonych obowiązków informacyjnych. oraz eliminacja praktyk typu dark patterns.

Co to zatem oznacza w praktyce dla branży e-commerce? Że nie wystarczy zaktualizować regulaminu i dorzucić kolejnego checkboxa. Zmiany sięgają głębiej – dotykają sam proces zakupowy. Wymagając wdrożenia funkcji, które umożliwią konsumentowi wykonanie określonych czynności bezpośrednio z poziomu interfejsu. Dla sprzedawców i platform online to konieczność skoordynowania prac prawnych, UX-owych i technicznych. Brak dostosowania może skończyć się nie tylko odpowiedzialnością administracyjną, ale też sporami z konsumentami.